Quy định PCCC nhà xưởng mới, lập kế hoạch sơ tán và kiểm đếm người thế nào?

Một ca sản xuất vừa kết thúc, ca tiếp theo đang đi qua cổng, nhóm bảo trì vẫn ở tầng kỹ thuật và vài nhà thầu đang làm việc trong kho. Đúng lúc đó, chuông báo cháy vang lên. Danh sách chấm công cho biết ai đã vào cơ sở, nhưng không cho biết người ấy đang ở khu vực nào, đã ra ngoài hay còn ở lại bên trong. Đây là lúc một phương án chữa cháy trên giấy phải trả lời câu hỏi khó nhất của vận hành: trong vài phút đầu, doanh nghiệp biết tình trạng con người bằng cách nào?

Quy định PCCC nhà xưởng đã bước sang một khung pháp lý mới. Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Từ thời điểm đó, Luật Phòng cháy và chữa cháy số 27/2001/QH10 cùng các sửa đổi liên quan hết hiệu lực. Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết việc lập hồ sơ, tự kiểm tra và thực tập phương án. Với nhà máy và kho, thiết kế thoát nạn, lực lượng tại chỗ, hồ sơ và dữ liệu vận hành phải nối thành một chuỗi có thể hoạt động khi ca làm việc bị gián đoạn.

I. Luật PCCC mới yêu cầu gì đối với nhà xưởng?

Khoản 1 Điều 23 Luật 55/2024/QH15 quy định các điều kiện an toàn PCCC đối với cơ sở. Nhóm yêu cầu này bao gồm nội quy phù hợp với loại hình hoạt động; phương tiện và hệ thống phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; giải pháp thiết kế theo khoản 1 Điều 16; phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; và lực lượng PCCC tại cơ sở hoặc người được phân công thực hiện nhiệm vụ.

Điều 16 đề cập giải pháp thoát nạn, ngăn cháy, chống khói, đường và vị trí phục vụ phương tiện chữa cháy. Một lối thoát bị hàng hóa che khuất hoặc điểm tập kết không đủ cho ca đông nhất cho thấy rà soát pháp lý phải đi cùng khảo sát dòng người trong điều kiện sản xuất thật.

Khoản 1 Điều 4 Nghị định 105/2025/NĐ-CP liệt kê 14 loại tài liệu trong hồ sơ PCCC, trong đó có nội quy, tài liệu thẩm định và nghiệm thu, quyết định thành lập đội hoặc văn bản phân công nhiệm vụ, phương án theo Mẫu PC06, biên bản tự kiểm tra theo Mẫu PC02 và báo cáo theo Mẫu PC04. Hồ sơ có thể được lưu bằng giấy, điện tử hoặc kết hợp cả hai theo khoản 4 Điều 4.

Điểm c khoản 1 Điều 23 còn yêu cầu trang bị thiết bị truyền tin báo cháy kết nối với hệ thống cơ sở dữ liệu theo lộ trình của Chính phủ. Khoản 2 Điều 27 Nghị định 105/2025/NĐ-CP đặt mốc hoàn thành chậm nhất ngày 01/7/2027 đối với người đứng đầu cơ sở thuộc Phụ lục I. Quản lý PCCC vì thế đang chuyển từ hồ sơ tách rời sang hạ tầng an toàn có kết nối và dấu vết dữ liệu.

II. Có phương án chưa có nghĩa là phương án sẽ hoạt động

Theo điểm a khoản 1 Điều 16 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ của cơ sở phải được thực tập định kỳ ít nhất một lần trong năm. Có thể thực tập một hoặc nhiều tình huống giả định trong một lần, nhưng các tình huống trong phương án phải lần lượt được thực tập. Kết quả được thể hiện trong báo cáo theo Mẫu PC04 hoặc cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu theo điểm c cùng khoản.

Diễn tập không nên chỉ kiểm tra chuông và cửa thoát. Nó phải làm lộ chỗ quy trình dễ gãy: ai dừng máy, ai kiểm tra phòng kỹ thuật, nhà thầu nhận lệnh bằng kênh nào và người phụ trách điểm tập kết báo cáo cho ai.

1. Kiểm tra tình huống ngoài giờ thuận lợi

Nên luân phiên kịch bản ở thời điểm giao ca, khi đang bảo trì, khi một lối đi không sử dụng được hoặc khi số nhà thầu tăng. Mục tiêu là kiểm tra cấu trúc trách nhiệm, không phải tạo một buổi trình diễn trật tự.

2. Ghi nhận thời gian theo từng chặng

Nhận cảnh báo, rời khu vực, đến điểm tập kết và hoàn thành xác nhận là các mốc khác nhau. Tách chúng ra giúp doanh nghiệp biết nút thắt nằm ở truyền lệnh, lối thoát hay khâu xác nhận.

3. Ghi lại ngoại lệ thay vì xóa chúng khỏi biên bản

Người quên thẻ, khách không có trong danh sách hoặc khu vực mất liên lạc là dữ liệu quan trọng. Báo cáo tốt không chỉ chứng minh quy trình đã chạy; nó chỉ ra nơi cần sửa.

III. Kiểm đếm người là bài toán vận hành, không phải một câu khẩu hiệu pháp lý

Không nên diễn giải Luật 55/2024/QH15 thành một điều khoản độc lập nói rằng mọi cơ sở phải “điểm danh sau sơ tán”. Ở đây, kiểm đếm là cách vận hành để phương án và diễn tập có thực chất, không phải một kết luận pháp lý mới. Chi tiết phải được đối chiếu với Nghị định 105/2025/NĐ-CP, Mẫu PC06 và cơ quan PCCC quản lý trực tiếp.

Một phương án không thể coi là đã hoàn thành chỉ vì đám đông đã đi qua cổng. Nếu không xác định được người chưa xuất hiện ở điểm tập kết, đội ứng cứu phải tìm kiếm trên phạm vi lớn hơn. Câu hỏi “đã ra hết chưa?” phải trở thành quy trình có người chịu trách nhiệm, nguồn dữ liệu và thời điểm chốt rõ ràng.

Sổ giấy đơn giản nhưng phụ thuộc vào việc từng tổ tập trung đúng chỗ. Dữ liệu chấm công chỉ cho biết ai đã qua cổng, dễ lệch khi khách hoặc nhà thầu đổi khu vực. Báo cáo qua bộ đàm nhanh ở nhóm nhỏ, nhưng tên và trạng thái có thể bị lặp hoặc bỏ sót khi nhiều tổ cùng nói.

Doanh nghiệp cần một nguồn dữ liệu chung và quy tắc xử lý ngoại lệ: ai bổ sung người không đeo thẻ, ai xác nhận khách, ai hợp nhất danh sách trùng và dùng phương án nào khi mất mạng. Những câu hỏi này phải có đáp án trước khi chuông vang lên.

IV. Dữ liệu vị trí hỗ trợ kiểm đếm như thế nào?

UWB RTLS bổ sung dữ liệu vị trí theo khu vực cho người mang thẻ. Hệ thống có thể cho biết lần ghi nhận gần nhất ở khu sản xuất, kho, hành lang hay điểm tập kết. ORBRO OS tổ chức dữ liệu thành trạng thái theo khu vực để người chỉ huy không phải ghép nhiều cuộc gọi rời rạc.

1. Xác định số người theo khu vực trước khi có sự cố

Bảng tổng hợp theo khu vực cho biết quy mô từng vùng lúc cảnh báo, đặc biệt hữu ích khi giao ca làm phân bố người thay đổi nhanh. Đây là đường cơ sở để so sánh với danh sách tại điểm tập kết.

2. Tự động ghi nhận người đến điểm tập kết

Khi điểm tập kết được định nghĩa thành một vùng, thẻ có thể được ghi nhận mà không cần từng người đọc tên. Người phụ trách vẫn xác minh ngoại lệ, nhưng tập trung thời gian vào các trường hợp chưa rõ trạng thái.

3. Thu hẹp phạm vi tìm kiếm người chưa xác nhận

Vị trí cuối cùng không khẳng định một người còn ở nguyên đó, nhưng cho đội ứng cứu điểm bắt đầu có căn cứ hơn. Giao diện phải hiển thị thời điểm ghi nhận cuối và trạng thái kết nối, tránh tạo cảm giác rằng một chấm màu luôn chính xác.

4. Bù khoảng trống của người không mang thẻ

Camera tại lối ra có thể hỗ trợ đếm dòng người; AI Event Manager tập hợp sự kiện hình ảnh để người vận hành kiểm tra. Camera không luôn xác định được danh tính, còn thẻ không giúp người không mang thẻ. Kết hợp hai nguồn với danh sách khách tạo cơ chế kiểm tra chéo tốt hơn.

Nền tảng không làm thay trách nhiệm của người chỉ huy hay lực lượng cứu nạn. Nó hỗ trợ thực hiện quy trình đã ban hành và lưu bằng chứng về thời điểm, khu vực, ngoại lệ. Với giải pháp UWB RTLS của ORBRO, dữ liệu vị trí là một lớp trong hệ thống ứng cứu, không phải chứng nhận đáp ứng toàn bộ nghĩa vụ pháp lý.

V. Những điểm cần kiểm tra khi triển khai tại nhà xưởng

Phạm vi thử nghiệm phải bám theo phương án PCCC của cơ sở và nên có nhà thầu, khách hoặc hoạt động bảo trì để kiểm tra ngoại lệ. Vùng tập kết phải tách khỏi vùng nguy hiểm và đường xe chữa cháy. Vị trí thiết bị cần xét kết cấu kim loại, che chắn và nguồn điện dự phòng.

Phải quy định chủ sở hữu dữ liệu: nhân sự quản lý lao động, bảo vệ quản lý khách, EHS quản lý kịch bản và kết quả, đội ứng cứu sử dụng trạng thái hiện trường. Nếu trách nhiệm không rõ, màn hình tập trung chỉ gom sự mơ hồ về một chỗ.

Quyền riêng tư phải được thiết kế từ đầu. Dữ liệu vị trí chỉ nên phục vụ mục đích an toàn đã công bố, với người dùng, thời gian lưu và nhật ký truy cập được kiểm soát. Không biến hệ thống ứng cứu thành công cụ giám sát tùy ý.

Phải có chế độ suy giảm. Thẻ mất tín hiệu cần hiện trạng thái chưa xác định thay vì giữ vị trí cũ; khi mạng gián đoạn, danh sách gần nhất và quy trình thủ công phải còn dùng được. Diễn tập cần kiểm tra cả lúc công nghệ không hoạt động hoàn hảo.

Kết luận

Luật PCCC mới khiến nhà xưởng phải nhìn an toàn cháy như một chuỗi gồm thiết kế thoát nạn, phương án, lực lượng, diễn tập, hồ sơ và truyền tin. Yêu cầu cụ thể phải được đối chiếu với Luật 55/2024/QH15, Nghị định 105/2025/NĐ-CP và cơ quan PCCC quản lý trực tiếp. Công nghệ không thay thế chuỗi đó, nhưng giúp từng mắt xích để lại dữ liệu rõ hơn.

Khi chuông vang lên đúng lúc giao ca, người chỉ huy cần phân biệt nhanh ai đã an toàn, ai chưa xác nhận và nên kiểm tra khu vực nào trước. ORBRO OS, UWB RTLS và AI Event Manager có thể hợp nhất vị trí, vùng và sự kiện hình ảnh trên một bức tranh vận hành. Doanh nghiệp đang rà soát phương án sơ tán có thể trao đổi với ORBRO để xác định phạm vi thử nghiệm phù hợp.