Phát hiện đi lạc tại cơ sở dưỡng lão, bảo vệ mà không cần khoá cửa

Ở viện dưỡng lão hay trung tâm chăm sóc ban ngày, báo cáo đáng sợ nhất chỉ gồm một câu: không thấy cụ đâu cả.

Những gì diễn ra sau đó ở đâu cũng giống nhau. Nhân viên tỏa ra tìm phòng ăn, phòng sinh hoạt, nhà vệ sinh, rồi kiểm tra cổng chính và bãi xe, vẫn không thấy thì bắt đầu tua lại camera. Trong lúc đó những cụ còn lại vẫn phải có người trông, nên nhân lực chỉ còn một nửa.

Phần lớn tìm thấy trong vài phút. Vấn đề là có những ngày vài phút ấy thành vài chục phút, và khi đó cụ đã ra ngoài cơ sở.

Đi lạc không phải tai nạn mà là triệu chứng. Với người có sa sút trí tuệ, mong muốn đi lại là tự nhiên, và bản thân việc đi bộ còn tốt cho sức khoẻ. Vì vậy giải bài toán này theo hướng làm sao để họ không ra được lại khiến mọi thứ hỏng thêm.

I. Khoá cửa không phải câu trả lời

Cách nhanh nhất trông như là chặn bằng vật lý: khoá cổng, khống chế thang máy, khoá buồng thang bộ.

Nhưng cách đó hy sinh cùng lúc hai thứ. Thứ nhất là lối thoát hiểm. Khi có cháy hay mất điện, cánh cửa bị khoá trở thành cánh cửa nhốt người ở bên trong. Cơ sở càng nhiều cụ hạn chế vận động thì rủi ro này càng lớn. Thứ hai là phạm vi sinh hoạt. Khoá dần từng cánh cửa vì an toàn thì không gian cụ có thể đi lại cứ hẹp dần. Có sân cũng không ra được, việc đi dạo biến mất, rồi lo lắng và đi lạc lại nặng hơn.

Có một hướng ngược lại: thay vì chặn thì biết. Nếu cơ sở biết cụ đang ở khu nào, đã vượt qua ranh giới nào và vượt lúc mấy giờ, thì có thể ứng phó mà không cần khoá gì cả. Đó là thiết kế giữ được cả an toàn lẫn tự do thay vì đánh đổi.

II. Khu vực chính là bản dịch của kế hoạch chăm sóc

Phát hiện đi lạc dựa trên vị trí thường được thiết kế quanh ba loại ranh giới.

Ranh giới thứ nhất là bên ngoài cơ sở. Cổng chính, cửa sau, bãi xe, khu trước thang máy. Tín hiệu vượt ranh giới này ưu tiên hơn mọi cảnh báo khác, thông thường đặt là báo ngay.

Ranh giới thứ hai là các khu nguy hiểm bên trong. Bếp, phòng giặt, phòng máy, kho thuốc, buồng thang. Ở đây điều kiện báo không phải đi ra mà là đi vào. Phân biệt thêm có nhân viên đi cùng hay không sẽ giảm đáng kể cảnh báo thừa.

Ranh giới thứ ba là phạm vi cho phép của từng người. Đây mới là cốt lõi. Áp dụng cùng một luật cho mọi cụ thì hệ thống chắc chắn thất bại. Có cụ ra sân một mình vẫn hoàn toàn ổn, có cụ rời khỏi tầng là phải kiểm tra, có cụ chỉ ban đêm mới cần thu hẹp phạm vi. Đó là công việc chuyển những điều đã viết sẵn trong kế hoạch chăm sóc thành luật theo khu và theo khung giờ. Dịch tốt thì hệ thống sẽ im ắng.

Việc chia khu gần với vận hành hơn là với công nghệ. Nền tảng giám sát ORBRO OS có cấu trúc vẽ khu trên bản vẽ cơ sở rồi gắn điều kiện và hành động cho từng khu, nên khi phương châm chăm sóc thay đổi thì chỉ cần sửa khu và luật ngay trên màn hình. Không phải sửa lại kết cấu cơ sở.

III. Sau khi cảnh báo kêu thì điều gì xảy ra

Chỗ hệ thống thất bại không nằm ở hiệu năng phát hiện mà ở phần sau khi phát hiện.

Trước hết phải quyết định cảnh báo đi đâu. Nếu chỉ màn hình phòng điều dưỡng kêu thì người đang rời phòng đó sẽ không biết. Cơ sở ban đêm chỉ có một hai người trực thì phải gửi về điện thoại, và gửi cho ai phải đổi được theo ca trực.

Quan trọng hơn là quản lý báo động giả. Một ngày kêu ba chục lần thì nhân viên sẽ tắt hoặc bỏ qua. Khi đó hệ thống có cũng như không. Cách giảm không phải hạ độ nhạy mà là kết hợp điều kiện. Vào khu cổng không kêu, chỉ kêu khi thời gian ở đó vượt ngưỡng hoặc thực sự đi ra ngoài, hoặc khi trong khung giờ đó không có thẻ nhân viên đi kèm trong cùng khu.

Thời gian tìm cũng ngắn lại. Khi khu xác nhận cuối cùng và hướng di chuyển hiện cùng nhau, nhân viên không chia nhau quét cả toà nhà mà đi thẳng tới một chỗ. Khác biệt đó thay đổi kết quả của ngày hôm đó.

IV. Bài toán duy trì việc đeo thiết bị

Loại hệ thống này chỉ chạy khi thiết bị còn trên người. Và các cụ thì hay tháo ra.

Chọn hình dạng trước. Vòng tay nhẹ nhưng dễ tháo, dạng đeo cổ giữ tốt hơn nhưng nằm xuống thì vướng. Gắn vào giày, khung tập đi hay xe lăn thì không phải động vào người, nhưng cụ bỏ dụng cụ lại mà đi thì mất dấu. Không có đáp án chung, mỗi cơ sở một khác, và thường không thống nhất một loại mà dùng trộn theo từng cụ.

Tiếp theo là vận hành. Chu kỳ sạc một ngày thì hệ thống đó không trụ được lâu. Thiết bị tháo ra ban đêm sáng hôm sau ai đeo lại, việc đó nằm trong lịch của ai, cũng phải chốt trước. Chống nước quan trọng hơn ta tưởng, vì thiết bị chết khi tắm rửa là chuyện có thật.

Nếu có cảm biến gia tốc thì thêm được một điều: thiết bị nằm yên một chỗ không nhúch nhích trong thời gian dài thì có thể suy ra là không đeo. Nhầm thiết bị đã tháo ra thành người và hiển thị là an toàn chính là kiểu hỏng nguy hiểm nhất của hệ thống này, nên trước khi triển khai cần xác nhận nó có báo riêng tình trạng không đeo hay không.

V. Vì sao bản ghi lại quan trọng

Khi xem xét phát hiện đi lạc, người ta dễ chỉ nhìn vào cảnh báo thời gian thực, nhưng thứ sinh giá trị lâu nhất trong vận hành lại là bản ghi.

Nó không chỉ lưu ai đã ở đâu. Nếu một cụ tháng gần đây đi lại ban đêm nhiều hơn hẳn, đó có thể là dấu hiệu thay đổi tình trạng và là căn cứ để xem lại kế hoạch chăm sóc hoặc cho đi khám. Khi có ngã, phát lại đường đi ngay trước đó sẽ giải thích được với gia đình chuyện xảy ra ở đâu và như thế nào. Giải thích được và không giải thích được là hai vị trí hoàn toàn khác nhau về niềm tin.

Cần nói rõ một điều: thứ hệ thống này nhìn là vị trí, không phải hình ảnh. Ở khu chung như phòng sinh hoạt và hành lang, đôi khi người ta thêm chức năng video như phát hiện ngã để hỗ trợ, nhưng thiết kế đưa camera vào không gian sinh hoạt thường bị chính hiện trường từ chối trước tiên. Ngoài ra, đối tượng đo không phải thái độ làm việc của nhân viên. Thẻ nhân viên được dùng để xác định có đi kèm hay không, qua đó giảm cảnh báo thừa. Không làm rõ ranh giới này ngay từ đầu thì chính nhân viên sẽ quay lưng trước.

Năm điều cần xác nhận nếu định triển khai

1. Ra khỏi cơ sở thì bao nhiêu giây sau có báo. Và báo đó tới thiết bị nào của ai.
2. Có đặt luật khác nhau cho từng cụ được không. Sản phẩm chỉ có luật chung sẽ bị báo động giả làm cho tắt đi.
3. Có luật theo khung giờ không. Phạm vi ban ngày và ban đêm không thể giống nhau.
4. Có phân biệt tình trạng không đeo không. Hệ thống đếm thiết bị để trên bàn thành người là đang nói dối rằng mọi thứ an toàn.
5. Lấy bản ghi ra bằng cách nào. Thời gian lưu, cách tra cứu, và có dùng để giải thích với gia đình được không.

Lời kết

Coi phát hiện đi lạc là thiết bị giám sát thì việc triển khai gần như chắc chắn sẽ gặp phản ứng. Nhưng thay đổi mà hệ thống này thực sự tạo ra lại gần với chiều ngược lại. Biết được người đang ở đâu thì cơ sở có thể mở nhiều cửa hơn. Cụ ra sân cũng được, và việc đi dạo có thể quay lại lịch sinh hoạt.

An toàn và tự do thường bị đặt ở hai đầu đối nghich, nhưng ngay khi biết vị trí thì điều kiện đánh đổi đó nới ra. Vì có thể bảo vệ mà không cần khoá.

ORBRO tự làm từ thẻ định vị đeo trên người, đến máy chủ edge đặt tại chỗ, và nền tảng giám sát ORBRO OS nơi bạn thiết kế khu vực và cảnh báo ngay trên bản vẽ. Chỉ cần quy mô cơ sở, cấu trúc tầng và cách bạn đang phát hiện đi lạc là chúng tôi có thể bắt đầu.

---

Lưu ý: Hệ thống xử lý thông tin vị trí của người ở và người sử dụng dịch vụ có thể đòi hỏi thủ tục khác nhau tùy loại hình cơ sở và cách vận hành; thủ tục thông báo và xin đồng ý từ gia đình cần được xác nhận với cơ quan quản lý.